KÜRT DİL BAYRAMI

Kürt coğrafyasında ve Kürtlerin yaşadıkları alanlarda 15 Mayıs günü “Kürt Dil Bayramı” olarak kutlanmaktadır. Tarihsel geçmişi ilk Kürtçe dergi olan Hawar dergisinin 15 Mayıs 1932 tarihinde Şam’da Celadet Ali Bedirhan tarafından çıkarılmasıdır. Dergi Latin harfleri ile basılmıştır.

Bilindiği gibi bayramlar kültürel değerlerin yaşatılması, toplumsal bağların güçlendirilmesi, ortak sevinçlerin paylaşılması için kutlanan özel günlerdir. İster dini, ister milli, ister başka bir başlık altında toplansın netice itibariyle sevinçle karşılanan ve kutlanan özel günlerdir.

Kürt dili konusunda Bedirhan ailesinin büyük bir emek harcadığını ve imkânlarını sonuna kadar kullandığını tarihi vesikalardan öğrenmekteyiz. Gerek 22 Nisan 1898 tarihinde Mısırın Kahire kentinde Mikdad Midhat Bedirhan tarafından çıkarılmış olan “Kürdistan Gazetesi” (ki Kürtçe ve Türkçe olarak basılmıştır.) gerekse 15 Mayıs 1932 tarihinde Şam’da Celadet Ali Bedirhan tarafından Latin harfleriyle çıkarılan Hawar dergisi bu emek ve çabaların somut örnekleridir.

Değişik lehçelerde olsa da günümüzde İran, Irak, Suriye ve ülkemiz başta olmak üzere yaklaşık 25-30 milyon Kürt tarafından bilinen ve kullanılan Kürt dili ne yazık ki güçlü bir koruma altında bulunmamaktadır. Bu dilin son yıllarda duyarlı bir şekilde savunulmaya başlanmış olması ile önemli bir eşik geçilmiş olsa da kullanılan ülkelerde yasal güvence altında bulunmaması ve uygulanan açık veya gizli asimilasyon politikaları nedeniyle tehlike altında olduğu açıktır. Oysa çok iyi bilinmekte ve kabul edilmektedir ki; Anadil temel insan haklarının başında yer almaktadır. Bir ulusun veya halkın dilini yok saymak, asimile etmeye çalışmak veya asimile edilmesine göz yummak kültürel soykırım olarak tanımlanmaktadır.

Hint Avrupa dil gurubunda bulunan Kürt dilinin yaşam alanı olan coğrafyasında sürekli olarak egemen siyasal iktidarlar tarafından resmiyetten uzak tutularak asimile edilmeye çalışıldığı tarihsel bir gerçeklilik olarak karşımızda durmaktadır. Aynı dil grubunda bulunmasına rağmen İran’da farslar tarafından baskı altına alındığı resmi dil kategorisinden uzaklaştırılmaya çalışıldığı açıktır. Yine Arap siyasal egemenlik alanında bu dilin Arapçanın tahakkümüne maruz kaldığı açıktır. Latin harflerinin kullanıldığı ülkemizde de aynı durum gözlemlenmektedir. Kürt dili her ne kadar kullanım alanında son dönemde bir özgürlüğe kavuşmuş gibi görünse de resmi anlamda hala “anlaşılmayan veya bilinmeyen bir dil” statüsünü aşabilmiş değil.

Yaşadıkları coğrafyalarında kendi anadillerini bulundukları ülkelerin sınırları içerisinde resmiyete kavuşturamayan Kürtler ne yazık ki sürgünlerde elde ettikleri yada attıkları adımları bayram sevinci ile karşılamak ve kutlamak durumunda kalmışlardır. Siyasi egemenlik ve güç sayesinde sınırları içerisinde barınan diğer dilleri yok sayma anlayışı ne yazık ki coğrafyamızın kaderi olarak yaşamımızda yer edinmiş bulunmaktadır.

İnsanların doğuştan gelen temel hakları vardır. Yaşam hakkı da bunların başında yer alır. Toplumun da kendini yaşatmak için temel taşı dilidir. Bir toplumu yok etmek ve tarihten silmek isteyenler önce o toplumun veya halkın dilini asimile etmeye, onları benliklerinden uzaklaştırmaya çabalarlar. Kültürel soykırım olarak tanımlanan bu çabalarlarla bir halk ve kültürü yok edilmeye çalışılır. Bütün baskılara rağmen eğer bir toplum veya halk kendi dilini yaşatmak için bir direniş ve çıkış yolu aramışsa bu çabanın başlangıcı da geride kalanlar açısından bir bayram olarak görülür yani mutluluk kaynağı olarak görülür ve kutlanır. Kürt dil bayramını da bu anlayışla kavramak ve kutlamak gerekmektedir. Hak olan ve asıl olan kullanılan ve yaşayan dillerin kültürel miras olarak kabul edilmesi ve yasal güvenceye kavuşturulmasıdır. Bu bağlamda Kürt Dilinin yasal olarak kabul görmesi ve resmi dil olarak görülmesi gerekir ki eğitim başta olmak üzere bütün alanlarda hak ettiği değere ulaşabilsin. Hiçbir kültürel varlık “yok” denilince “yok” olmadığına göre asıl olan hak edene hakkını teslim etmektir. Farklı dillerin resmi olmasının ülkeleri bölmediğine aksine kültürel ve siyasal manada güçlendirdiğine de günümüz gelişmiş medeniyetlerin pratiklerinde görmek mümkündür. Başta Kürt dili olmak üzere yeryüzünden hala yaşam ve varlık mücadelesi veren bütün dillerin koruma altına alınmasını diliyor Kürt dil bayramını kutluyoruz.

Dil ile ilgili anlamlı bir söz: “Düşünceyi yaratan ve ileri götüren dildir. Ancak dilini oluşturan, yükselten bir toplum gerçek bir düşünce etkinliği gösterebilir.” / W.V.Humboldt